Gerçek ile sanal hayatın kesiştiği noktada ortaya çıkan garabetlerden sadece biri.

KÜLTÜR

Nedir Sanal bir Mezarlık Modülü?

Bir Zamanlar Anadolu filminde bir sahne vardı, bilmem filmi seyredenler hatırlayacak mı? Muhtar köye morg yaptırmak istediğini anlatıyordu misafirlerine. Nedeni sorulduğunda, büyük şehirlerde yaşayanların cenazelere yetişemediklerinden bahsediyor, bir morgları olsa naaşları bekletebileceklerini ekliyordu. Morg köyün ihtiyacı haline gelmişti ve film burada köyden kente göçle ilgili çok ilginç bir noktaya değinmiş oluyordu. Bir Zamanlar Anadolu, 2011’de vizyona girmişti ve aslında o günlerde şehirlerde yaşayanların köy ahalisinden ölenlerle kurdukları ilişki beklenmedik bir biçimde evrilmiş, cenazeye yetişmek değil ama mezar ziyareti için bir çözüm çoktan bulunmuştu: Sanal mezarlıklar.

 

Sanal mezarlığın ne olduğunu belki duydunuz şimdiye dek, hiç bilmeyenler için yazıyorum: Köy mezarlığında yer alan mezarların bazen tek tek fotoğrafları çekiliyor ve sanal mezarlığa konuyor. Mezarın ya da ölen kişinin resimleri altına doğum ölüm tarihleri ekleniyor ve bazen de başka bir bağlantıya tıklayarak Fatiha suresi ziyaretçi tarafından dinlenebiliyor. Fatiha bazen bizzat köyün imamı tarafından yapılmış bir ses kaydı oluyor. Fakat buradaki amaç ziyaretçinin duayı dinlemesi değil, ölenin ruhuna göndermesi.

 

Diyanet İşleri Başkanlığı’nın bu konunda kafası çok karışık. 2000’li yılların sonuna doğru sanal mezarlıklar bir mesele haline geldiğinde kesinlikle caiz olmadığı beyan edildi önce, “bir zahmet kalkın mezara gidin”minval üzre yanıtlar verildi sorulara, sonra sanal mezarlık meselesi köylerden çıkıp, ilçe mezarlıklarına da taşındığında sanal olarak bir ölünün ruhuna Fatiha yollamanın o kadar da kötü olmadığına karar verdiler. 2012’de mesele Diyanet tarafından yeniden “veto edildi,” ama anlaşılan önü alınamadı. Tabi aslında teknoloji söz konusu olduğunda Diyanet’in önüne çıkan sorular öyle zorlu hale geldi ki kafa karışıklığı normal sayılabilir. 3G ile imam nikâhı kıyılabilir mi, peki boşanılabilir mi, komşunun İnternetini çalmak günah mı, ve birinin rızasını almadan resmini Facebook’ta paylaşabilir miyiz… gibi soruların yanında belki uzaktan uzağa mezar ziyareti de artık garip değildi.

 

Günün görseli olarak paylaştığım bu görüntü gerçek ile sanal hayatın kesiştiği noktada ortaya çıkan garabetlerden birine güzel bir örnek. Bu bir sanal mezarlık modülü, tabi yine İnternet’te satılıyor. Buna benzeyen modüller hazır şekilde sitelere ekleniyor ve geriye de sadece ilgili alanları doldurmak kalıyor. Fakat modül haline gelince aslında olan şey, yanından geçerken bile duaların okunduğu bir mekânın neredeyse bir karikatüre dönüşmesi olmuş: Rahmetlileri ekleme, silme, düzenleme, haklarında kısa bilgi, fotoğraf ekleme, en son rahmetliler, eklenen rahmetlinin reddedilmesi vesaire derken neredeydik, ne yapıyorduk aklımızdan çıktı gitti değil mi? Sanal bir mezarlığı merak edenler de ilgili anahtar kelimelerle rahatlıkla aradıkları sonuca ulaşabilirler. Bir örnek görüntüyü buraya almayı hiç istemiyorum.

 

Sanal toplulukların İnternet’i kullanma yolları, ortak somut ihtiyaçlara yönelik buldukları çözümler akademinin üzerinde en heyecanla çalışılan alanlarından biri haline geldi son yıllarda. Bu alanın  “nefer”lerinden biri olarak Türkiye’nin de bu konuda bol bol malzeme sağlayan yerlerden biri olduğunu belirteyim.

 

YAZARIN DİĞER YAZILARI

TARİH

YKarpuz Kabuğundan Taç
Karpuz Kabuğundan Taç

Maraton yüzen ilk kadın sporcu Canan Ateş, 1979'da katıldığı bir TRT programında yüzücülük kariyerini anlatıyor.

ECİNNİLİK

YAnnesi Amelya Hanım’ı Oynarken Adile Naşit
Annesi Amelya Hanım’ı Oynarken Adile Naşit

Annesi Amelya Hanım rolünde Adile Naşit kendi çocukluğuna bakıyor.

SANAT

YSöyleşi: Şövket Elekberova, Pıçıldaşın Lepeler
Söyleşi: Şövket Elekberova, Pıçıldaşın Lepeler

Sovyet Azerbaycanı'nın efsanevi ismi Şövket Elekberova'nın bu şarkısı neler anlatıyor?

ECİNNİLİK

YSanal Ev İşleri Sergisi: Sonsuz Patates
Sanal Ev İşleri Sergisi: Sonsuz Patates

Ne yapalım, nasıl yapalım da görünür hale getirelim ev işlerine gömdüğümüz zamanı? 

Bir de bunlar var

Kadınca 1985, Nazan Şoray
Sandığı Kadar Modern Olmayan Emre’nin Dramı
Sudan Çocuklar

Pin It on Pinterest