Türkiye'nin ilk kadın uzunyol şöförü Leyla Ağaçkoparan'la 2007'de yapılmış bir röportaj...

ECİNNİLİK

Geri Vites Hayatlar

Uzun yol şöförü Leyla Ağaçkoparan Geri Vites Hayatlar isimli bir kitap yazmış 2007’de, bizim yeni haberimiz oldu. Ağaçkoparan’ın (soyadı da mükemmel değil mi?) Bianet arşivlerinden çıkan çok ilginç bir röportajı var:

 

Leyla Ağaçkoparan: Türkiye’nin İlk Kadın Uzun Yol Şoförü

Ağaçkoparan 20 yıllık uzun yol şöforü, “kullanamayacağım araç yok” diyor. Zorlu çalışma koşullarıyla boğuşurken sırf kadın olduğu için iş bulamadığı zamanlar olmuş.

 

Leyla Ağaçkoparan Türkiye’deki ilk kadın uzun yol şoförü. Anılarını yazdığı “Geri Vites Hayatlar” adlı kitabı İletişim Yayınları’ndan çıktı. Türkiye Sivil Havacılık Sendikası (Hava-İş) dergisinde onunla yapılan söyleşiyi aktarıyoruz.Leyla Ağaçkoparan 20 yıl ağır vasıtalarla uzun yol şoförlüğü yapmış bir kadın. Uzun yol şoförlüğünü meslek olarak seçmesinde babasının etkisi büyük olmuş. Mesleğiyle ilgili eğitimi de babasının atölyesinde alan Ağaçkoparan, kitabını da babasına atfetmiş.”Erkek mesleği” kabul edilen işini yürütürken, pek çok zorlukla karşılaşmış. “Erkekler için bile uzun yol zorluğu varken o koşullarda kadın olmak daha zorlanmak demek. Duş ve bakımınızı yapacağınız alan yoktur. Ev ortamı değil ama siz bir biçimde, her şeyi pratik olarak halletmek zorundasınız. Mesela etek giyemezsiniz, aracınızdan her yönden sorumlu biri olarak, her an eğilip altına bakmanız gerekebilir. Yağ mı damlatıyor su mu, anlamalı; olası aksilikte konuya hakim olmalısınız.”

Ayrımcılık

Ağaçkoparan’ın yaşadıkları bunlarla sınırlı değil elbette. Ona kulak verelim:
“Sırf cinsiyetimden dolayı iş bulamadığım veya bulduğum işlerde barındırılmadığım da oldu. Bu büyük hata ve haksızlık. Nitekim çok erkek meslektaşıma rastladım, sırf erkek olduğu için iyi şoför zannedilen. Ve yine çok erkeğe rastladım aracın yağ çubuğunun nerede olduğunu bilmeyen veya patlak lastik üzerinde yürüyen. Aynı besini yemiyor muyuz? Yani savaş aynı savaş. Ekmek savaşı. Yani burada konuyu kadınlığa çekmek yanlış. Profesyonellikten, deneyimden, donanımdan bakmalı.”
Kadınların çalışma koşulları konusunda bir gelişme olmadığını düşünüyor:
“Bazı şeylerin değişmediğini görmek beni üzüyor. Kapıma gelip ‘Ben de şoför olmak istiyorum Leyla Abla’ diyene çare olamıyorum. Ben yurt dışında da bulundum, orada mükemmel eğitim veriyorlar ve diploma sonrası işiniz hazır oluyor. Belki mecburi hizmet süresi var ama iyi gelirli, garantili bir işiniz oluyor ve hiç yadırganmıyor. Bizde bu yok. Oysa niye olmasın? Dernek, vakıf ya da oda; kimse bir çaba göstermiyor. Bu yetersizlik ve ilgisizlik Türkiye’ye yakışmıyor. Çabam bu yönde işte. Varsa bu işi yapmak isteyen, çekinmesin, savaşsın, sesini duyursun. Hiçbir şey insana altın tepside sunulmuyor.”

 

“Kadın olmak hayatını bu yönde kazanmak için bir engel veya eksiklik değil ki” diyen Ağaçkoparan; mesleğini kadınlara tavsiye ederken işiyle gurur duyduğunu söylemeyi de ihmal etmiyor.

Artısı eksisi

Peki mesleği adına gözden çıkarmak zorunda kaldığı şeyler olmuş mu?
“Olmaz mı? Aile mefhumu düzenli bir yaşamı ve bir arada olmayı gerektirir. Benim böyle düzenim bir olmadı. Üç evlilik yaptım ama başarısızlıkla sonuçlandı. Belki tüm olumsuzlukları mesleğe yüklemek doğru olmaz, ama uzun yolda geceniz-gündüzünüz olmaz, özlem duyduğunuz çok şeyden mahrum olabilirsiniz. Diğer yönden bakınca da; günlük hayatınızda nadiren görebileceğiniz yer-yol-şehir-kültür gibi konuları çok daha farklı bir vizörden görmek imkanınız oluyor. Dünya görüşünüz çok değişiyor. İnsan ilişkilerinize inanılmaz farklı tecrübeler katıyor.”
Kullanmadığı araç yok Ağaçkoparan’ın, “Benim için fark etmez” diyor, “Otobüs, TIR, tanker, kurtarıcı, minibüs, ambulans, taksi… Ama yük yerine yolcu taşımacılığı bana daha anlamlı gelir. Yükünüz insan canı. Bundan daha ağır bir vebal var mı? Maldan değil candan sorumlusunuz. Turizm taşımacılığı yaptığımda da böyle nice tarih kokan yerleri görüyor ve ülkemize gelen turistlerin de görmelerine vesile oluyordum. Ambulans şoförlüğü de öyle. İşiniz can kurtarmaksa, o dakika transa geçiyorsunuz zaten.”
Kitabın adına dönüyoruz son olarak. “Geri Vites Hayatlar”, nasıl bir anlam taşıyor?
“Bu geçmişimin bir sentezi. Geri vitese taktım ve geçmişten bu güne bir seyrüsefer yaptım. Her şoför çok iyi geri manevra yapamadığı gibi, herkes geçmişini çok iyi yorumlayamaz, yeterince samimi olamaz. Bu kitap seksen yaşıma da gelsem yazılacaktı. Gerçi çok yazılmamış şey var ama onları da başka biçimlerde kurgulayacağım.”
Görseli Ağaçkoparan’ın kişisel web sitesinden aldık.
Kaynak

YAZARIN DİĞER YAZILARI

SANAT

YBu Resim Gitmeli Mi?
Bu Resim Gitmeli Mi?

Sanatçı Hannah Black'in siyah bir çocuk cesedini tasvir eden sanat eserinin var oluşunu ve sergilenmesini eleştirdiği açık mektubundan hareketle: "onurlandırmak" ve "lafı ağzına tıkmak" arasındaki ince çizgi nerede durur?

KÜLTÜR

YMary Beard: Gücün İçinde, Üzerinde, Peşinde Kadınlar
Mary Beard: Gücün İçinde, Üzerinde, Peşinde Kadınlar

Cambridge Üniversitesi Klasikler Profesörü Mary Beard'ın konuşması: Kadınlar Antik Yunan'dan bugüne güçle nasıl ilişkilendi?

SANAT

YÖlüm Kadar Ciddi, Küfürlü bir Şaka: Renate Bertlmann
Ölüm Kadar Ciddi, Küfürlü bir Şaka: Renate Bertlmann

Renate Bertlmann, 1970’lerde bir çok çağdaşı gibi 1968’in devrimci atmosferi ve ikinci dalga feminizmin gücüyle kadın bedenini bir kutlama ve devrim aracı olarak yeniden kurgulayan eserler üretmiş.

SANAT

YGüncel Kızlar (1977)
Güncel Kızlar (1977)

Vintage sarısı, yalnızca çözülmüş meselelere, başarıyla alınmış haklara mı değer?

Bir de bunlar var

AB Bakanınızı Mutlu Etmenin Yolları
Cumartesi Faaliyeti
Limon ve Kadın

Pin It on Pinterest