'Mansplaining'i Türkçe'ye nasıl çevirelim?

ECİNNİLİK

Yoksa size hala açüklamadılar mı?

Dün yayınladığımız Homo Demonstrans yazısıyla “mansplaining” konusunu halıya yaydık, malum. Yazıda “mansplaining”in ne olduğu enginardan, kum kalesine, adem babamızdan akademik konferanslara kadar çok çeşitli örneklerle ince ince işleniyor. Her şeyi bilen, öğreten, gösteren adamlar, evet, yabancısı olduğumuz kimseler değiller. Her an, her yerde, her köşenin başında karşınıza çıkabilir, hiç aklınıza gelmediğine emin oldukları bir konuda sizi aydınlatmayı zevkle iş edinebilirler. Bu adamlara ad takması kolay da, yaptıkları şeyi tek kelimeyle ifade edebilsek hayat biraz daha kolaylaşmaz mıydı?

 

‘Mansplaining’i Türkçe’ye nasıl çevirelim?” diye sorduk dün Twitter’da. Bir takipçimizden “aÇÜKlama” önerisi geldi. Ne dersiniz?

 

Açüklama sözcüğü, Türkçe, Kök: a-çük, dilimize 11 buçuk saat önce girmiş olsa da, kökleri binlerce yıl geriye giden bir eyleme dayanır. Kadınların bu açüklayan erkeklerden yüzyıllardır ne çektiklerini, daha önce Batı sanatından örneklerle şurada işlemiştik.

 

Adınızın anlamını, yüz yıldır kullandığınız fotoğraf makinesini nasıl kullanmanız gerektiğini, salata yapmanın inceliklerini, hangi sporu yapmanız gerektiğini, emlak piyasalarındaki son durumu, mizojininin, kapitalizmin ve tabiki türlerin kökenini, iyi kahvenin hangi çekirdekten geldiğini ve de illa ki büyük resmi görmeniz gerektiğini size açüklayan, açüklayan, açükladıkça açüklayası gelen, açüklamalara doymayan bu adamlar dünyanın her yerindeler. Haliyle darlanan kadınlar da öyle..

 

s3

 

A.B.D. Anayasa Mahkemesi yargıcı Ruth Bader Ginsburg’un açüklayan meslektaşlarından nasıl ikrah etmiş olduğunu görmek istiyorsanız bu fotoğrafın serisini şurada bulabilirsiniz.

 

Screen-Shot-2014-11-03-at-11.39.18-AM

 

Burada ise sokakta kadınların maruz kaldığı cinsel tacizi kadınlara açüklayan (çünkü erkeklerin nasıl düşündüğünü kadınlardan daha iyi biliyor!) bir adam ve açüklama anı. (Konuyla ilgili makale de şurada )

 

E ne dersiniz? Oldu mu? Başka çeviri önerilerine de açığız tabi. Ama bu da birkaç kullanımda yerleşecek gibi değil mi? “Açüklama” hakkında fikir, öneri ve şikayet mektuplarını, başka başka mansplaining çevirilerini, darlanmış kadınlar görsellerinizi aşağıya bekliyoruz efenim. Saygılar.

YAZARIN DİĞER YAZILARI

MEYDAN

YSen Sus Da Gözlerin Konuşsun
Sen Sus Da Gözlerin Konuşsun

Kazananları ve kaybedenleriyle Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ünlülere verdiği iftarın en müthiş kareleri

MEYDAN

Y63 Gündür Aç Olmayı Hayâl Edebiliyor musunuz? Ya 74 Günü?
63 Gündür Aç Olmayı Hayâl Edebiliyor musunuz? Ya 74 Günü?

Nuriye Gülmen, Semih Özakça Ankara'da, Kemal Gün Dersim'de açlık grevinde!

  • denit

    “Açüklama” ziyadesiyle güldürdü, kimin aklına geldiyse bin yaşasın. Tek çekincem var, böylesi bir kelime Anglofon bacılarımızın deyimiyle çok cishet olmuyor mu? çük = erkek eşitliğini kurmak böylesi bir kavram için biraz sorunlu gibi. Ha derseniz “Senin önerin ne o zaman?”, maalesef bu kadar yaratıcı bir teklifim yok. Aklıma sadece “açıklama” değil de “anlatma”ya gönderme yapan “adamlatmak” geldi, ama kesinlikle açüklamak kadar vurucu değil.

    • semioticus

      Öyle bir sorun var aslında, ama öte yandan mansplaining yapanların ortak özelliği de çüklerinin olması gibi düşünülürse mesele “eşitleme” boyutundan çıkar sanki? Bilemedim.

      Benim de bugün aklıma “beybeylemek” geldi, fonetik olarak goygoy, bıkbık gibi şeyleri andırdığı için yüklü bir anlamla geliyor, bir de “bey”, “beyin”, “belletmek” gibi çağrışımlar var. Ha, bak “beyletmek” de olabilir?

      • Özge

        “Adamlatmak” “beybeylemek” ve “beylemek” daha güzel bence. Açüklamak çok çarpıcı ve komik; ama yine de sorunu biyolojiye atfetmişiz gibi oluyor. Çük=erkek gibisinden. Bilemedim. Yani bu erkeklerin bıkbık ötmesinin ardındaki tavan yapmış özgüvenin sorumlusu biyolojik olarak bir çükleri olması değil, edindikleri “erkeklik” kurmacası. Tamam, bu erkeklik kurmacası onlara çükleri var diye verilmiş. Ama biz de zaten çükleri olan bu insanları “erkeklik”ten sıyırmaya çalışmıyor muyuz? Çükleri olmasın demiyoruz, hobi olarak gene olsun, ama “erkeklik”siz, toplumsal cinsiyetsiz olsun. O yüzden adam ya da bey olma halinin direkt kendisine “suçu kendine at beybi” demeliyiz; çüke değil. Bu bakımdan tekrar: Adamlatmak, beybeylemek, beylemek önerileri tatlış. Ha, hem bunlara gönderme yapan hem de açüklama gibi vurucu başka bir öneri gelse daha iyi tabii. Ben şu an bulamadım.

        • Eda

          “Çükleri olmasın demiyoruz, hobi olarak gene olsun, ama “erkeklik”siz, toplumsal cinsiyetsiz olsun.”

          Özge, şu cümleyle toplumsal cinsiyeti, erkekliği filan özetledin bitirdin, ben zaten gülmekten yere yapıştım yattığım yerden alkışlıyorum. BRAVO!

    • Barış

      ‘Erkelâm’ nasıl?

  • atıyorum mesela

    sikzah etmek

    • Çağla Özbek

      Öldüm

    • Karı Kuvvetleri

      günlük olarak kullanacağım

    • burcu

      ay müthiş

    • mutlu sokak kedisi

      kırk beş dakikadır gülüyorum

  • 5h4rfl1

    gündüz kuşağı tv programlarında ve reklamlarda bolca var bunlardan. çamaşırı-bulaşığı kadın yıkıyor sonra açüklamacı gelip makineyi nasıl kullanması gerektiğini, makineyi nelerin bozacağını falan açüklüyor. arabayı kadın park ediyorsa mesela, ah ah tam açüklamalık! susturamazsın adamı. çok muhterem reisicumhurumuz dahi zamanında kadınların nasıl, ne sıklıkta ve kaç doğum yapması gerektiğini güpgüzel açüklamıştı da sayesinde doğurmayı öğrendi kadınlar. yani gerçekten elimizi sallasak açüklamacıya denk gelecek sıklıktalar.

  • Çağla Özbek

    Dün açüklama sanatının öyle gözyaşartıcı bir temsili önümde oynandı ki bir taksi şöförü tarafından. Vateva’ya ve kalemine selam ve sevgilerimle, yazısı Noel filmlerindeki gibi ışıklar içinde havaya yükselerek canlandı sanki. Bu adam durup dururken ve suç kendisindeyken yol boyunca önce yolunun kesiştiği başka bir taksiciye arkasından, sonra kadın bir şöförün suratına anırarak neyi nasıl yanlış yaptıklarını bağırdı. Fakat yağmurda eşşeğin sürdüğü Şrek arabası gibi giden ve her dakika başka bir kazanın eşiğinden dönen elbette bizim araçtı. Adamın ise açüklama tekniği oldukça ilginçti, ful agresyon – ukala acı gülüş – ful agresyon şeklinde dalgalanıyordu. Açüklama onun hobisi ya da mesleği değil, göğsünden sökemediği kutsal bir görevdi. Yolda yaşanan iki gerginliğin arkasından direksiyona doğru “TRAFİK PLANLAMA İŞİ… BU TRAFİK PLANLAMA İŞİ. YÜZÜNDEN DOKSANI BUNU BİLMEZ. SİZE ORGANİZASYON LAZIM.” diye dedi. Daha sonra ise telefonla kızını aradı ve size yeminler ediyorum ki stil yarışmasında en son ne olduğunu sordu. Ben arabadan inerken telefona “Nur mu gitmiş? Kendi mi istemiş? Heh. Kendi ne isteyecek ya o işler öyle isteyerek mi oluyor” dedi. Adamda öyle bir açüklama gırtlağı var ki realiti şov kurallarına, stilin vazgeçilmezlerine ve Nur’un iradesine yetiyor. 7/24 Sekizyüzelli oktav açüklüyor. Açüklamanın Pavorottisi benim diyor (taksisinde, kendi kendine).

    • nimet alıcı

      Açüklaması da bi şeye benzese

  • Dr. Çiçek BABANDIR

    yaaa açüklamanın illa cinsiyeti olmadığı düşüncesinde olanlar erkeklere karşı erkekler tarafından yapılan açüklamanın genelde arkasından, kadınlara yapılan açüklamanın ise genelde gerçek zamanlı ve yüzyüze olduğunu gözlemlemişler mi? Ne diyorlar bu duruma?

    çoklu açüklama ortamı için ise: AÇÜK OTURUM

    • nimet alıcı

      ahhhhh AÇÜK OTURUM da mükemmel oldu, adından mükemmel olmasın Dr. Çiçek BABANDIR,

    • Özgür Zeytin

      Mükemmel!

  • burcu

    peki, Anayasa Mahkemesi yargıcı Ruth Bader Ginsburg’un yakalarının muhteşemliğine ne demeli :)

  • mine

    Üniformalı bir çalışan olarak, topuzlu ve makyajlı gitmek zorunda olduğum bir işim var. Her tanrının günü üzerimde fetiş objesi olmaya yetecek 3’ten fazla item ile işe gitmem yeterince onur kırıcı değilmiş gibi pek sevgili errrrkek süpervizörlerimden sürekli 1 kadının nasıl daha zaaarif görünebileceğine dair açüklamalar dinlemekten ikrah etmiş vaziyetteyim. En son beraber çıktığımız bir sigara molasında aylaynırın nasıl sürüleceğini uzmanından dinlerken ruhum fezaya yükselivermiş, gerisini hatırlamıyorum. Sürekli açüklüyorlar efendim, durduramıyoruz. Sikzah etmek de ayrı yardı, eklemeden geçemeyeceğim.

  • necla

    çok sevdik fekat kelimenin sözlük bilgisi için bir öneri (açüklama olarak kabül etmezsiniz umarım :) )
    kök bilgisi “a-çük” yerine “aç – çük” olmalı
    “a” ön eki olumsuzlama olduğundan karmaşaya yol açar
    “aç-çük” kök olunca 2. “ç” nin ortadan kaybolması gündelik diln güzelliği yani tasarruflu (boşa enerji harcamama) davranması olur

    • Çağla Özbek

      gerçekten ağladım gülmekten. dil gözümüzün önünde değişiyor, hayalet filminde patrik şvayze’nin yaptığı seramik gibi istek ve ruhla eğilip bükülüyor (ki o filmde Patrik de hayalet haline bakmadan az açüklama yapmamıştır çeşitli konularda) (duvardan geçen transparan açüklama)

      • Çağla Özbek

        Patrik Şvayze’nin çömlek açüklaması:

        “Şöyle tutacaksın. Böyle yapacaksın. Çömleği boğazından kavrayacaksın ki kimin patron olduğunu anlasın. Bunun kebabı da iyi olur.”

        Buraya zaman içinde tarihten bulduğum güzel açüklamaları derlemek istiyorum.

        • Hebele

          Cuk oturmus bu

  • undine

    “açüklema” öneriyorum. böylece son üç hece ulema sözcüğünü akla getiriyor. Hem de söyleyiş kolaylığı sağlıyor.

  • Eliza Bennet

    “Açüklama onun hobisi ya da mesleği değil, göğsünden sökemediği kutsal bir görevdi.”
    Cuk oturan bir cümle. Nedense her yerde ve her durumda çoğu erkek için geçerli bu. Hiç bir kutsal görevi bu kadar benimseyip bağırlarına basmıyorlar bunu olduğu kadar.

    Açüklama beni çok güldürdü.

  • Kayda Değer

    Tespite bayıldım. Yine de bu mansplaining olgusunun erkeklik organından daha öte bir durum olduğunu düşünüyorum. Üstelik adamlatmak veya beyzah etmek (sikzah yerine) en azından Türkçenin yapısına daha uygun geldi ne yalan söyleyeyim… :)

  • vateva kristeva

    Mükemmel bir çeviri olmuş. Keşke benim yazıdan önce bulunmuş olsaydı.

  • Nigâr Hacızade

    açüklamalar karşısında sakinliğini koruduğu gözlemlendi
    açüklamalar karşısında sakinliğini koruduğu gözlemlendi duruşum

  • daldalar

    açüklamak
    amçuklamak
    amçüklamak
    gibi çeşitleri de bulunur sanki

  • aden

    çok güzel olmuş ya. ben de “çok biliyonuz çünkü çükünüz var”a bir şey arıyordum. geçen hayatı boyunca makyajla ilgili hiçbir şey yapmamış, eline krem sürsek eşcinsel miyim ben diye bağıracak adam bana makyajla ilgili direktifler verdi, böyle seviyorum diyince de “nası ya bak dediğim gibi yap bana dua etceksin” dedi. sağ olsun açüklaması için ama bir köşede yapsın.

  • Nihillith

    Makyaj direktifi konusu, bana asla giymediği o onbeş santim topuklu ayakkabının neden çok rahat olduğunu açüklamakta ısrar eden ayakkabı satıcısı erkek insanları hatırlattı. Çükkü platformu var…

  • mine
  • hebun sterk

    Ahahah :) nMansplaining benim için bi önceki yazıya kadar varlığını bildiğim bir olgu ancak varlığını bilmediğim bir terimdi. Kızlar yazı kadar yorumlarınıza da bayıldım:)

  • http://ozgecankara.wordpress.com Ozgevon

    açük oturum mükemmel özellikle “onu bak asıl şurada yiyeceksin” adamları muhabbetine çük oturuyor. beyaz yakalı çüklerin en sevdiği muhabbet. oturuyorlar bir masa etrafında dört herif birbirlerinin lafının üzerine laf koyarak altı üstü kebapçı tarif ediyorlar. “yok sen yerinde yememişsin onu”, “asıl burada yiyecesin”, “oo sen asıl şuraya gittin mi ben kebabın en iyisini orada yedim”, “orası çok bozdu bak seni bi yere götüreyim dirseklerine kadar yersin”, “ya senin götüreceğin yeri de biliyoruz ya hehe”
    oooff testestoronlar yükseliyor, egolar çarpışıyor, bir kebapçı uğruna ya rab ne çükler hadım oluyor.

    • hebele

      evet bu da var degil mi. bir de hangi mevsimde hangi balik muhabbeti. tatile cikacagini duyan “oraya gidince suraya da git, benim arkadas gitmisti”. ya da “sunu gormedin mi, olmaz o zaman”.

    • Özgür Zeytin

      Ha ha, bittim bu yoruma :o)

  • bombom

    beyin sikmek efenim, kisaca beyin sikmek

  • veisa katala

    feminist devrimi yapınca ilk iş erkek jinekologları meslekten men edicez değil mi sistalar?

  • grizabella

    Yazılanlara güle oynaya aşağı iniyordum ki, Ozgevon’un “orası çok bozdu bak seni bi yere götüreyim dirseklerine kadar yersin”ine kahkaha attim. Ahaha cok yasayin!

  • ella

    Açüklamak ve sikzah etmek çevirilerini çok yaratıcı ve eğlenceli buldum ama var olan durum bir organa sahip olup olmamakla ilgili değil ya hani, o nedenle çok da destekleyemedim. Ama benim de daha iyi bir önerim yok maalesef :) Acaba önerilen karşılıkları bir anketle oylasanız mı ki??

  • uzman feminist

    daha iyi bir öneri ben de bulamadım.. açüklamak telaffuzda sorun yaratır mı diye düşünüyorum. hani büyük-küçük uyumu gibi… çok uzun zamandır okuduğum en eğlenceli yazı ve yorumlar. akşam akşam güldürdünüz, beni, hüzünlü olduğum bir anda..

  • http://encorekitap.com Şimal Karayel

    Bana Bilgiçlik Taslayan Adamlar
    Orjinal isim: Men Explain Things To Me
    Rebecca Solnit

    Rebecca Solnit, bilip bilmeden her şeyi açıklayarak kendini ispatlamak derdindeki adamları; kadınların nasıl susturulduğunu ve hayatın her alanında maruz kaldıkları şiddeti anlatıyor. Ancak kitabın Türkçe baskısı için yazdığı önsözden de anlaşılacağı gibi kötümser değil, aksine özgürleşebileceği başka bir dünya hayali için herkesi mücadeleye, dayanışmaya çağırıyor. Adamların dünyasında var olmaya çalışan kadınlara umut verirken gerçek kadın hikayelerinin yanı sıra Virginia Wolf’un metinlerinden, Pandora mitinden, Zapatistaların deneyiminden, kadın yol arkadaşlarından ve feminizmden güç alıyor.

    Kadının adı sessizlik. Erkeğinki iktidar. Kadının adı fakirlik. Erkeğinki zenginlik. Kadın ve erkekten bahsederken Onun diyoruz, ama kadına baktığımızda, Onun olan bir şey var mı gerçekten? Erkeğin adı Onun, ve o her şeyin kendisine ait olduğunu iddia ediyor, kadın da dahil. İzin almadan ve bir bedel ödemek zorunda kalmadan kadına sahip olabileceğine inanıyor.

    http://www.idefix.com/kitap/bana-bilgiclik-taslayan-adamlar-rebecca-solnit/tanim.asp?sid=F6GMHNDKJB0BFF6CUOS5

  • irfan acar
  • birayanil

    ya bi de flört aşamasında bu açüklama haline pabuç bırakmıyorsanız (isteseniz de bırakamıyorsunuz, feminizlik var serde) elbette sizden soğuyorlar ve birden kendinizi “aa nereye gitti?” derken buluyorsunuz. bıkdım. (yarası daha yeni kanıyor, elleşmeyin).

  • Ecce

    “Eril düzenleme” olarak da çevrilebilir mi acaba?

  • bilges

    Pek beğendim, ne var ki telaffuzu ne zormuş; “açüklemek” “açuklamak” diye diye doğrusunu bir türlü söyleyemedim. Zira, şabar şabar konuşan – özellikle de “bence kadınlara yönelik şiddet abartılıyor, bak mesela …” gibilerinden- bir erkeğin yüzüne nasıl yapıştırıcam “bana açüklama heval” diye?

  • Bey

    Erkİzahat

  • kadin sofor

    Acuklamak guldurdu ama beybeylemek daha kullanisli gibi gunluk hayatta.

    Hemen bir ornek de ben vereyim konuya. Yillardir bilfiil araba kullaniyorum dolayisiyla olaya hakimim. En rahat oldugum konulardan birisi de paralel park zira hemen her gun uyguluyorum. Gecenlerde bir arkadasim ve erkek arkadasiyla bulusup bir yere gitmemiz gerekti. Vardigimiz yerde bir park yeri bulduk ve bu erkek arkadas kisisi durdugumuz anda arabadan atlayarak “ben inip bakayim” dedi. Ya sabir cekip tek hamlede araci park ettim yonlendirilmeye firsat vermeden. Indigimizde de “bir kadin olarak araba kullanma yeteneklerime” guzelleme yapti. He dedim gectim. Adam iyi niyetli diye dusunmeye calisiyorum ama yerimde bir erkek olsa bu sekilde hareket etmeyeceginin bilincindeyim.

    Dedim ya hemen her gun trafikteyim dolayisiyla bu tek ornek degil. 20 yildir oturdugum evin asagisinda bir kavsak var ancak gobek isik vs yok. Bu kavsagin ozelligi genel kural olan sola donuslerde genis alma uygulamasinin aksine dar almak zorunda olmak zira sola donusler genis alindiginda trafik kitleniyor. Ki zaten bu kavsak mahalle arasinda oldugunda yabanci arac pek olmaz, cevre ahali de durumun bilincinde gecinip gideriz. Dun burada sola donecekken baktim karsidan gelen belli ki bizim orali olmayan bir arac sahibi genis almis sola donusunu bekliyor, alistigim sekilde yavaslayarak yol verdim ki gecsin ancak bir baktim beyefendi el kol hareketleriyle bana sola donusu genis almam gerektigini adeta azarlayarak anlatmaya calisiyor. Bir kadin surucuye trafigin ortasinda el kol hareketleriyle araba kullanmayi ogretmekten daha onemli bir isi yok sonucta. Kayitsizligimi gorunce sinirle gaza basip gitti bir sure sonra.

    Daha cok ornek var da bunlar ilk aklima gelenler.

Bir de bunlar var

Türk’ün Kafası Kaktüsü ve Karayip Adaları
Nina Kraviz Ofise Mini Etek mi Giymiş?
Ürün Adı: TANSU ÇİLLER PASTA

Send this to friend