Meğer Buenos Aires'teki o pastanede "o, bu, şu" diye işaret ettiğim tatlıların adları "rahibe iç geçirmesi", "rahip testisi" ve "kutsal kitapçıklar"mış.

TARİH

Su, Un ve Anarşi

Bundan bir kaç sene önce her sabah, Buenos Aires’in Palermo semtinden metroya binip, Recoleta semtinin Ayacucho sokağında bulunan üniversite binasında saat sekizde başlayan dersime yetişmem gerekiyordu.

 

Her gün evimin bulunduğu sokaktan dümdüz ilerleyip Serrano sokağına sapar sapmaz, köşe başındaki fırından yeni çıkmış kruvasan ve benzeri poğaça kokularına bu sefer karşı gelebilirim diye kendimi motive etmeye çalışsam da, kendimi hep fırında çalışan tezgâhtara günaydın derken buluyordum.

 

Screen Shot 2015-11-30 at 8.38.23 PM

 

Tepsilere özenle yerleştirilmiş çoğu Arjantin ve Uruguay’a özgü karamel (dulce de leche) dolu farklı şekillerdeki kruvasan ve milföy hamurundan yapılmış tatlıları kese kâğıdına dolduran tezgâhtara istediklerimi elimle işaret edip, ücreti öder ödemez birazdan mideme indireceğim sıcacık tatlıları düşünerek fırından mutlu bir şekilde ayrılıyordum.

 

Arjantin’de yaşadığım yaklaşık üç sene boyunca neredeyse her gün yediğim bu poğaça benzeri tatlıların isimlerini bir türlü ezberleyemediğim için fırına her gittiğimde onlara “bu, şu, o” diye işaret etmeye devam ettim. Bundan bir sene evvel, tekrar Buenos Aires’e gittiğimde bir sabah rutini olan fırın ziyaretimi bu sefer doğma büyüme Buenos Airesli bir arkadaşımla gerçekleştirdim. Arkadaşım Ivana’nın büyük büyük babası 1880’lerin başlında Ukrayna’daki açlıktan ve pogromlardan kaçmak için Odessa’dan Almanya’ya gitmiş ve daha sonra da kendisi gibi bir çok Yahudi’nin bulunduğu Weser gemisiyle Buenos Aires’e göç etmiş.

 

Ivana’nın ailesi gibi bir çok farklı aile, Avrupa ülkelerindeki yoksulluk ve savaşlardan kaçarak tierra nueva (yeni topraklar) olarak adlandırdıkları Arjantin’e fikirleri ve geleneklerini de getirmişlerdi. Fırına girdiğimizde Ivana benim gibi tatlılara işaret etmek yerine isimlerini sıralamaya başladı. Parayı ödeyip sokağa çıktığımızda, kese kâğıdına sarılı tatlılardan birini eline alarak bana dönüp elindekinin isminin ne anlama geldiğini bilip bilmediğimi sordu. Bilmiyordum. Rahibe iç geçirmesi dedi. Baya şaşırmış bir şekilde nasıl yani diye sorduğumda, bana şimdi sizlerle paylaşacağım hikayeyi anlatmaya başladı:

 

Screen Shot 2015-11-30 at 8.28.12 PM

Weser Buharlı Gemisi

 

Livorno doğumlu İtalyan anarşist Ettore Mattei ve yine onun anarşist teorisyen komünist arkadaşı Errico Malestesta, 19. yüzyılın başlarında bir çok fakir İtalyan köylü ve işçinin hayallerini süsleyen Arjantin’e kaçmışlardı. Buenos Aires’e geldiklerinde siyasi faaliyetlerine ve eylemlerine ara verecek değillerdi. İtalyan fırın işçilerini örgütleyerek 18 Temmuz 1887’de Arjantin’nin ilk anarşist Fırıncılar Sendikasını, “La Sociedad Cosmopolita de Resistencia y Colocación de Obreros Panaderos”ı kurdular. Sendikanın kuruluş prensiplerini doğrudan eylem ve devrimci grevlerin gerçekleştirilmesi olarak belirlediler. Ivana’nın anlattıklarını dinledikten sonra dayanamayıp küçük bir araştırma yaptım. Anarşist fırıncılar sendikasının kuruluş manifestosuna da baktım, tam olarak şöyle yazıyor: “Amaç işçinin entelektüel, ahlaki ve fiziksel olarak gelişimini sağlamak ve onu kapitalizmin pençelerinden kurtarmak.”

 

Sendika üyesi fırıncılar çalışma şartlarının düzelmesi için 1888’de greve gitmiş ve on gün süren direnişin neticesinde çalışma şartlarında ciddi bir düzelme görülmüş.

 

Screen Shot 2015-11-30 at 8.29.16 PM

Anarşist Fırıncı İşçiler Sendikası üyeleri

 

Screen Shot 2015-11-30 at 8.30.04 PM

Fırıncı İşçisi gazetesi

 

Screen Shot 2015-11-30 at 8.30.45 PM

Eski bir Buenos Aires Fırını

 

Screen Shot 2015-11-30 at 8.31.27 PM

‘Rahip testisi’ olarak adlandırılan karamelli tatlı

 

Screen Shot 2015-11-30 at 8.32.22 PM

Libritos: Kutsal Kitapçıklar

 

Anarşist fırıncı sendikasının en büyük başarılarından biri de, daha sonra internette hakkında yazılan araştırmalara rastladığım, 1894-1930 yılları arasında düzenli bir şekilde yayınlanan El Obrero Panadero (Fırın İşçisi) gazetesi olmuş. Fakat Ivana’ya göre anarşist fırıncıları Arjantin günlük hayatının vazgeçilmez bir parçası yapan ve bugün bile hikâyelerini canlı tutan şey, hazırladıkları ürünlere verdikleri isimler: Kiliseye olan tepkilerini “rahibe iç geçirmesi”, “rahip testisi” ve “kutsal kitapçıklar” adlarını verdikleri küçük poğaçalarla dile getirmişler, her yürüyüşlerinde ve eylemlerinde dayak yedikleri polislerin isimlerini sopa şeklindeki tatlılara vermişler, orduya olan nefretlerini ise içi karamel dolu küçük poğaçalara karamelli gülle ve top diyerek ölümsüzleştirmişler.

YAZARIN DİĞER YAZILARI

SANAT

YSorumluluk Alan Bir Özgürlük: Patti Smith’ten Küçük Kadınlar’a Dair
Sorumluluk Alan Bir Özgürlük: Patti Smith’ten Küçük Kadınlar’a Dair

Louisa May Alcott, March kadınlarına ve böylece kendi zamanındaki küçük kadınlara ve gelecektekilere, yaşam, neşe ve asla bitip tükenmeyen bir umut ve kararlılık aşıladı.

KÜLTÜR

YDedemin Fotoğrafları
Dedemin Fotoğrafları

Dedemden yadigar eşyaları evime getirmiştim getirmesine ama onlara bir türlü bakamıyor, dokunamıyordum. Teneke kutunun içinde duran siyah beyaz fotoğraflar hariç.

SANAT

YTanıştığımıza Memnun Oldum Joan Brown
Tanıştığımıza Memnun Oldum Joan Brown

Joan Brown 80’lerden itibaren gittikçe ticarileşen sanat dünyasına duyduğu öfke sebebiyle, eserlerini galeriler yerine halkın bedava girebileceği müzelerde veya kamusal alanlarda sergilemeyi tercih ediyor

TARİH

YHayali Bir Ahtapot ve Hayali Bir Gezgin
Hayali Bir Ahtapot ve Hayali Bir Gezgin

Bir emme aygıtı, canavar, denizin obur ve iğrenç yıldızı, hayalet, ölümün yüzergezerleri...

Bir de bunlar var

Hanımlara Mahsus Bir Cinayet Yöntemi: Zehir
8 Mart 1979, Tahran
Merhaba Uzaylı! Ben Erkek Birey, Bu Da Bizim Hanım

Send this to friend